فروش تجهیزات پزشکی

مینای دندان

همانطور که می‌دانید تنها در قسمت تاج مینا وجود دارد و در قسمت ریشه تنها عاج و سمان وجود دارد. مینا جزء سخت ترین بافت های بدن (حتی سخت تر از استخوان) است. و علت آن این است که 96% آن مینرالیزه است (یعنی مواد معدنی) و تنها 4 درصد آن مواد آلی است. آب هم به میزان خیلی جزئی می‌تواند در ساختمان مینا وجود داشته باشد و تنها بافت بدون سلول است. یعنی زیر میکروسکوپ هیچ سلولی مشاهده نمیشود ولی در عاج و سمان سلول مشاهده میشود (ادونتوبلاست و سمنتوبلاست) ولی در مینا بعد از اینکه آملوبلاست ها میناسازی را انجام دادند کاملاً از بین می‌روند و مینرالیزه می‌شوند. مهمترین ماده ی معدنی که در مینا وجود دارد کریستال‌های هیدروکسی آپاتیت (HAP) است و یونهای دیگر مثل استرانسیم، منیزیوم و فلوراید هم به میزان کم می‌توانند جذب این ماده شوند و در مینرالیزاسیون و تشکیل مینا شرکت داشته باشند.

به علت این که 96% مینا ماده ی معدنی و مینرالیزه است نسبت به اسید حساس است و اساس تشکیل پوسیدگی همین است. باکتری های داخل دهان از مواد غذایی که ما استفاده کرده ایم و در دهان باقیمانده اند استفاده می‌کنند. پلاک میکروبی و چیزی که از مصرف آنها باقی میماند اسید است و اسید باعث دمینرالیزاسیون مینا می‌شود و ایجاد پوسیدگی میکند.

موضوع مورد بحث این مطلب ساختمان مینا است.

کریستال های هیدروکسی

کریستال های هیدروکسی آپاتیت به شکل منشورهای طویل (Enamel rod) یا میله‌های مینایی هستند که 6 ضلعی اند و طول آنها nm70 – 60 است و ضخامت آن nm30 – 25 است. این کریستال‌ها در کنار هم قرار میگیرند و آن چیزی که زیر میکروسکوپ الکترونی (مینا زیر میکروسکوپ نوری دیده نمی‌شود چون طی اماده سازی برای مشاهده با میکروسکوپ نوری آنقدر مواد معدنی دارد که حل میشود و pr کمی دارد و چیزی باقی نمی‌ماند که بتوانبا میکروسکوپ نوری دید.) دیده می‌شود کریستال های منشوری 6 ضلعی است و به صورت اختصاری به آن rod (به جای enamel rod) گوییم.

همچنین بخوانید:  ترمیم دندان(پل- روکش-پر کردن)

بین rod ها کریستال هایی هستند که دیگر حالت منشوری ندارند و به آنها interrod enamel گوییم (یا مینای بین میل های) این ها مینرالیزاسیون کمتر از rod ها دارند پس مواد معدنی کمتری دارند .

مرز بین rod ها و interrod ها که به شکل سیاهی دیده میشود rod sheath است و مینرالیزاسیون اینها هم کمتر از rod ها و interrod هاست. (غلاف میلهای)

پس براساس میزان مواد معدنی: enamel rod < interrod enamel < rod sheath

* %4 مواد آلی مینا در rod sheathها وجود دارد .

در برش عرضی  بلورها را به شکل 6 ضلعی مشاهده می کردید. اگر مینا طولی برش زده شود rod ها به شکل طویل میتوان مشاهده کرد.

Dentin enamel junction = DEJ (محل اتصال مینا و عاج) که یکی از محکمترین محل های اتصال بین مینا و عاج است (چون یک سری اتصلات سمنتوانمل جانکشن هم داریم.) و خودش یک مانع برای ورود پوسیدگی به عاج است.

 بنابراین زمانی که پوسیدگی داخل مینا است امکان ترمیم خیلی خوب وجود دارد ولی زمانی که وارد عاج شود پروسه ی پوسیدگی سریع تر میشود.

این میله ها خود به صورت گروهی قرار می گیرند و یک جهت گیری خاصی در هر قسمت از طول کاسپ ها دارند وقتی جهت گیری میله ها عمودی باشد بیشترین مقاومت نسبت به فشار در آن قسمت وجود دارد ولی اگر افقی قرار بگیرند مقاومت آن کمتر است.

به همین خاطر در نوک کاسپ که بیشترین فشار ناشی از mastication وارد میشود این rodها به صورت عمودی است و هر چقدر به سمت سطح جانبی دندان میآییم (نواحی Cervical) این rodها oblique (مایل) میشوند و افقی تر قرار میگیرند.

در اینجا یک سوال بوجود می آید: آیا مایل بودن rodها مزیتی هم دارد؟ مزیتی ندارد ولی کمک میکند که نیروهای mastication (جویدن) که به دندان وارد میشود تقسیم و توزیع شود ولی از نظر risk پوسیدگی یا ترمیم مزیتی ندارد فقط نیروهای جویدن را کمک میکند.

خطوط رتزیوس (Striae of retzius)

یک ساختار دیگری که در ساختمان مینا قابل مشاهده است، خطوط رتزیوس است. علت تشکیل این خطوط ، این است که در فرایند مینا سازی هر روز 4 میکرومتر مینا سازی انجام می شود. این تناوب مینا سازی، هفته به هفته سبب تغییراتی می شود که باعث ایجاد این خطوط می شود . در واقع این خطوط نشان دهنده ی مینا سازی هفتگی است. ( تناوب هفتگی)

همچنین بخوانید:  کنترل بیماری آرتریت با جراحی

تغییرات ساختاری در میله ها می تواند به علت تغییرات  ناشی از بیماری، تب یا یک شوک خاص باشد ( چه در دوران جنینی ، چه پس از تولد. چیزی که مهم است این است که در حال میناسازی باشد) این تغییر یا شوک می تواند سبب ایجاد خطوط رتزیوس شود و توسط میکروسکوپ الکترونی قابل مشاهده است.

مینای دندان

خطوط رتزیوس معمولا از DEJ به سمت سطح دندان قرار می گیرند.

خطوط عرضی  (Cross striation)

بسیار شبیه به خطوط رتزیوس هستند ولی جهت گیری متفاوتی دارند و ناشی از مینا سازی روزانه است ، یعنی به ازای هر 4 میکرومتر مینا سازی، یک خط ایجاد می شود.

خطوط رتزیوس = تناوب هفتگی ، شوک خاص و ناگهانی

خطوط عرضی = تناوب روزانه خطوط عرضی به شکل مورب ، داخل خطوط رتزیوس قرار می گیرند.

مینای دندان

Perikymata : پس از رسیدن خطوط رتزیوس از DEJ به سطح فرورفتگی هایی به شکل طبیعی در سطح مینا ایجاد می شود و دلیل خاصی هم ندارد. این فرورفتگی ها perikymata نام دارند که بسیار ریز و در حد نانومتر است و به راحتی قابل مشاهده نیست.

نوار های هانتر شاگر (Hunter and Schreger)

این نوار ها در نمای هیستوپاتولوژی در ساختمان مینا قابل مشاهده نیستند بلکه فقط انعکاس نور در نواحی خشک مینا هستند . پس ساختار خاصی ندارند.

علت این انعکاس نور، تغییر جهت میله های مجاور است(میله های مینایی به صورت گروهی جهت گیری می کنند ، هر چه به سمت سرویکال می رویم این دسته ها افقی تر می شوند.) این پدیده بیشتر در 3/2 داخلی مینا دیده می شود. ( 3/2 به سمت عاج)

همچنین بخوانید:  رشد و تکامل دندان

 

مینای پیچ دار یا گره خورده (Gnarled enamel)

گاهی در زیر میکروسکوپ، گروه های میله ای که به سمت سطح در حال پیش روی هستند، به صورت پیچ یا گره خورده دیده می شوند (شبیه به پاپیون ) روی کاسپ ها میله ها به هم میپیچند. این پیچ خوردگی باعث افزایش استحکام  ساختمان مینا در مقابل فشارهای وارده شده، می شود. (نیروهای بسیار قوی mastication)

 

تافت مینایی (Enamel tufts)

یک سری خطوط هستند که از DEJ شروع و تا مسافت کوتاهی (در حدود 3/1 داخلی) به سمت سطح (داخل) مینا امتداد دارد که معمولا چین خورده هست و باعث افزایش استحکام اتصال DEJ می شود. علت ایجاد این خطوط تغییر ناگهانی در مسیر گروه هایی از میله های مینایی ( که از DEJ منشا می گیرند) است.

 

مینای دندان

 

 لاملاهای مینایی (Enamel lamellae)

برعکس تافت های مینایی است و از سطح مینا به سمت عمق (DEJ) رفته است. لاملای مینایی تقریبا به شکل فضا های خالی  خطی با جهت گیری طولی هستند و باعث کاهش استحکام مینا می شوند. ( هر چقدر یک مینا لاملاهای بیشتری داشته باشد، ضعیف تراست ) همچنین پر شده از مواد آلی هستند. (کمبود  مواد معدنی)

 

 

دوک های مینایی ( Enamel spindles )

یک جزئی است که داخل مینا دیده می شود ولی اساسا زوائد ادنتوبلاست های در حال تکامل هستند که با آغاز مینا سازی داخل مینا به دام افتاده و دوک های مینایی را می سازند. از DEJ به سمت مینا رفته است ولی زوائد ادنتوبلاست ها هستند.

 

در مینا ساختار هایی می بینیم که از DEJ به سمت سطح می رود:

  • Enamel tuft : به علت تغییر جهت میله های مینایی
  • Enamel spindle : بسیار کوچک اند و مقدار کمی داخل مینا هستند. چون زوائد ادنتوبلاست هستند و هسته ادنتوبلاست نزدیک پالپ است.

 

 

سطح مینا ( Enamel surface )

امتداد خطوط رتزیوس از DEJ به سطح و ختم شدن در شیارهای کم عمقی به نام perikymata است. (به صورت خطوط افقی پیرامون سطح تاج)

دیدگاهتان را بنویسید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.